Benzinin Rafineri Çıkışı Düşse de Vergisi Artıyor

Son petrol fiyatlarıyla birlikte 1 Ocak 2020’de yüzde 53,88 olan benzindeki vergi payı, bugün itibarıyla yüzde 69,18’e ulaşmış durumda. Bu dönemde petrol fiyatları yüzde 56 gerilese de, maktu ÖTV 2,37 TL’den 2,52 TL’ye yükseldi. EPGİS Genel Başkanı Fesih Aktaş ve Başkent Üniversitesi’nden Dr. Ozan Bingöl, akaryakıt fiyatlarındaki yüksek ve sabit ÖTV’nin, vergi oranı artışında ve akaryakıt fiyatlarındaki düşüşün petrol fiyatlarındaki düşüşün gerisinde kalmasında temel faktör olduğuna dikkat çekti.

1 Ocak’ta rafineri çıkışlı bir litre vergisiz benzinin fiyatı 2 lira 83 kuruşken bugün rafineri çıkışlı bir litre vergisiz benzinin fiyatı 1 lira 43 kuruş oldu.

Sözcü’de yer alan habere göre; son dönemde, corona virüsü salgınının küresel talebi düşürmesi ve Suudi Arabistan ile Rusya arasındaki fiyat rekabeti nedeniyle petrol fiyatlarında büyük düşüş olunca, benzinin satış fiyatı da sert şekilde düştü. Benzinde fiyat düşerken, yüksek Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve yüzde 18’lik Katma Değer Vergisi (KDV) nedeniyle vergi oranı arttı. Örneğin, 1 Ocak 2020’de İzmit’teki TÜPRAŞ rafinerisinde 2,82 TL olan çıplak fiyata, 2,37 TL maktu ÖTV (sabit), yüzde 4,82’lik Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ve maktu ÖTV toplamının yüzde 18’i üzerinden hesaplanan 93 kuruşluk KDV eklenince, son fiyat 6,15 TL oluyordu. Nakliye, dağıtıcı ve bayi payları ile bu süreçte tekrar eklenen KDV’yi içermeyen bu fiyattaki vergi oranı yüzde 53,88 idi.

17 Mart itibarıyla ise, rafineride çıplak fiyat 1,43 TL. Ancak maktu ÖTV zamlanarak 2,52 TL oldu. 71 kuruşluk KDV de eklenince fiyat 4,68’e, vergi oranı ise yüzde 69,18’e yükseldi.

 

Ocak 2020’de 66 dolar seviyesinde olan Brent tipi petrolün varil fiyatı, bugün 29 dolar seviyesine kadar geriledi. Yani, iki buçuk aylık süreçte petrol fiyatları yaklaşık yüzde 56 azaldı.

Bu dönemde 95 oktan kurşunsuz benzinin fiyatındaki düşüş ise yaklaşık yüzde 20,5’te kaldı.

Enerji Petrol Gaz İkmal İstasyonları İşveren Sendikası (EPGİS) Genel Başkanı Fesih Aktaş, benzin fiyatlarındaki düşüşün petrol fiyatlarındaki düşüşün çok altında kalmasını şu sözlerle anlattı: “İndirimler rafineri çıplak ürün fiyatı üzerinden yapılıyor ve ÖTV sabit olduğundan ona dokunulamıyor. Tüketicinin oransal hesaplamasındaki yanılgısı buradan geliyor. Tüketici doğal olarak ödediği toplam vergili rakam üzerinden indirim beklentisine giriyor ama verginin sabit olduğunu fikren atlıyor.”

Aktaş’a göre, benzinde ana girdi petrol olsa da uluslararası piyasalarda benzin fiyatlarındaki değişim oranı ile petrol fiyatlarındaki değişim oranı aynı olmuyor. Bu da, fiyatlardaki değişimi etkiliyor.

Üçüncüsü, petrol fiyatları anlık olarak uluslararası piyasalarda takip ediliyor ancak fiyat değişimlerinde ortalama rakamlar alınıyor. Bu da petrolde takip edilen ani değişim oranları ile akaryakıttaki fiyat değişiklik oranlarını farklılaştırıyor.

Petrol 1 Kuruşa da Düşse Benzin 2,97 TL’den Aşağı Olamıyor

Bu iki dolaylı verginin harcama esnasında kişilerin gelir unsurları dikkate alınmadığından gelir dağılımını da bozucu etki yarattığına dikkat çeken Bingöl, “Uzun zamandır artış yapılmayan akaryakıt fiyatı içindeki ÖTV’nin, benzinde 15 kuruş, motorinde 26 kuruş artırılmış olması da, maalesef gelir dağılımının daha da bozulmasına katkı yapacaktır” ifadelerini kullandı.

Bingöl’e göre, petrol fiyatları bu kadar düşerken, fark ettirmeden ÖTV’yi artırmak Maliye’nin ekonomik ve sosyal bir amaçla değil sadece vergi gelirini artırma amacıyla hareket ettiğini de gösteriyor.